Ook op een driemaster is stuurmanskunst meer dan zeilen

Ik heb een heerlijk zeilweekje op de Waddenzee achter de rug: stralend zonnig weer, een aardige internationale groep medepassagiers, een mooie boot en genoeg wind om de zeilen te hijsen en op de wind te varen.

Het vakantiegevoel zindert nog na, maar ik ben toch meer aan het werk geweest dan ik vooraf gedacht had.

Dat kwam omdat er algauw een grote spanning bleek te groeien  tussen de schipper en zijn maat, die invalkracht was.

De maat was jong, maar had al twee jaar ervaring op diverse tweemasters. Dit was zijn eerste keer op een driemaster en hij wilde graag leren hoe je daar mee zeilde, maar hij wist natuurlijk niet meteen waar alles hing, lag en stond. Wel had hij een natuurlijk talent om met de gasten om te gaan, hij sprak zijn talen redelijk goed en hij wilde de gasten graag vertellen wat hij van zeilen wist en wat er mooi aan is.

De schipper was nog niet echt oud, maar wel gewend aan de routines die hij gedurende twee jaar met zijn vaste maat had  opgebouwd. Hij was ook eigenaar van de boort en had er veel tijd, geld  en energie in gestopt om er een mooie comfortabele boot van te maken. Hij had moeite met zijn talen, verhaspelde Engels, Duits en Nederlands.   Hij hield zijn praatjes zo kort mogelijk en gaf geen gelegenheid aan de maat om iets over het zeilen te vertellen.

De maat stoorde zich aan de keuzes van de schipper: waarom zo dicht naar die zandplaat met zeehondjes toe, terwijl het water zo wild was? Waarom alweer een boei geraakt? Waarom buiten de vaargeul varen en onbedoeld vastlopen op een zandbank?

De schipper stoorde zich aan de wenkbrauw fronsen van de maat, zijn lastige vragen, zijn schijnbare gemak in het nemen van pauzes, zijn gebrek aan overzicht bij het opbergen van zeilen en stootballen etc. De instructies werden steeds luider en onvriendelijker. Zijn commentaar steeds persoonlijker: mijnheer wist toch zo goed hoe hij moest zeilen? Nou laat dat dan maar even zien! (bij windstilte) Alle zeilen op!

Toen de groep langzamerhand stil viel van al het geschreeuw van de schipper en ook de kok en het koksmaatje tegen elkaar verzuchtten dat de schipper nu toch te ver ging, ben ik uitgebreider met de maat gaan praten. Ik achtte de schipper niet toegankelijk voor advies, maar de maat wel, bovendien stond de maat op instorten en dat konden wij als groep niet gebruiken.

Achteraf hoorde ik van de maat dat met name drie inzichten hem geholpen hadden om overeind te blijven, een beetje mee te bewegen met de schipper en de klus gewoon af te maken.

  1. De schipper acteert uit onmacht, het is geen persoonlijke agressie, ook al ziet het er zo uit.
  2. De schipper heeft veel te verliezen: het is zijn schip en zijn bron van inkomsten. Hij kan niet meer uitstappen. Als het schip beschadigt, als de passagiers iets overkomt: zijn risico.
  3. Als maat en als toekomstig stuurman, moet je niet alleen de techniek van het zeilen willen leren. Het gaat ook over loyaliteit en samenwerken, omgaan met andere gewoontes dan je gewend bent. Je ego niet op de voorgrond zetten. En over diverse manieren van communiceren.

Als de schipper mij als extern adviseur had ingehuurd, waren we deels tot andere inzichten gekomen, maar ook dan waren we zeker aan de praat geraakt over het vertrouwen in eigen kracht en het respect voor de ander en zijn beweegredenen.

We zijn veilig en uiteindelijk ook vrolijk verder gevaren en hebben goed afscheid van elkaar genomen.

Vakantie voorbij en nu weer aan het echte werk!

Mocht je over een dergelijke situatie op jouw werk, hetzij als schipper, hetzij als matroos, hetzij als klant/stakeholder met mij van gedacht willen wisselen: je kunt mij mailen en bellen. Ook kun je nog even naar de website gaan.

Ik wens je een behouden vaart.

Joke de Haan

haanoi@jokedehaan.nl

0654767415

www.jokedehaan.nl